Türkiye’de Kaç Milyon Kastamonulu Var? Rakamların Gölgesindeki Kimlik Tartışması
Açık konuşayım: “Türkiye’de kaç milyon Kastamonulu var?” sorusu, kulağa masum gelse de bizi verinin kör noktasına sürüklüyor. Çünkü tek bir sayıya indirgenmiş bir kimlik, hem gerçeği eksiltir hem de tartışmayı sığlaştırır. Gelin, bu soruyu yalnızca cevaplamakla kalmayalım; verinin dayanaklarını, varsayımlarını ve politik sonuçlarını birlikte masaya yatıralım.
Rakam Ne Diyor? “Kastamonulu” Sayısı 1 Milyon Sınırında
TÜİK’in Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi (ADNKS) tabanlı derlemelere göre, Türkiye içinde Kastamonu kütüğüne kayıtlı kişi sayısı 2023 için yaklaşık 1 milyon 23 bin, 2024’te ise yaklaşık 1 milyon 76 bin olarak dillendirildi. Bu aralık bize, bugün ülke içinde “Kastamonulu” denince yaklaşık 1,02–1,08 milyon kişilik bir kütüğe işaret edildiğini söylüyor. :contentReference[oaicite:0]{index=0}
Peki göçün merkez üssü İstanbul? Yalnızca bu şehirde 545–547 bin bandında Kastamonu kütüğüne kayıtlı kişi bulunduğu haberleştirildi; bu da tek başına Kastamonu ilinde fiilen yaşayan nüfusun katlarını bulan bir büyüklük. :contentReference[oaicite:1]{index=1}
Rakam Neyi Sayıyor? Kütük ≠ Doğum Yeri ≠ Aidiyet
Burada kritik ayrım şu: ADNKS’nin sunduğu göstergeler, çoğunlukla “nüfusa kayıtlı olunan il” bilgisini temel alır. Bu, idari bir bağdır; kişinin nerede doğduğunu, bugün nerede yaşadığını ya da kendini nasıl tanımladığını tek başına doğrulamaz. Yani “Kastamonulu sayısı” dediğimizde, aslında kütük bilgisi üzerinden konuşuyoruz. :contentReference[oaicite:2]{index=2}
Öte yandan Kastamonu’da fiilen yaşayanların sayısı (ikamet), 31 Aralık 2024 itibarıyla 381.991 kişi. Bu da, kütüğe dayalı “Kastamonulu” toplamından çok daha küçük bir havuz demek. Kısacası, “hemşehrilik” ülke geneline yayılmış bir ağ; şehirde yaşayanlardan ibaret değil. :contentReference[oaicite:3]{index=3}
Eleştirel Bakış: Bu Sayılar Niçin Tartışmalı?
• Kayıt taşınabilirliği: Kütük bilgisi evlilikle, bürokratik işlemlerle, aile içi tercihlerle değişebilir. Böylece “Kastamonulu” sayısı, gerçek yaşam deneyiminden bağımsız dalgalanabilir.
• Çoklu kimlik: Bir kişi kendini hem Kastamonulu, hem İstanbullu, hem de göçle geldiği diğer bir ilin kültürüne yakın hissedebilir. Kütük, bu katmanlı aidiyeti tek haneye indirgeyerek görünmez kılar.
• Yurt dışı boşluğu: Resmî tablolar genellikle Türkiye içinde yaşayan kütük sahiplerini sayar; Avrupa’daki Kastamonulu diasporayı çoğu kez dışarıda bırakır. Bu da algıda eksiklik yaratır. :contentReference[oaicite:4]{index=4}
Provokatif Sorular: Rakamlar Bizi Nereye Götürüyor?
— “1 milyonu aşkın Kastamonulu” demek, gerçekten 1 milyonu aşkın kişi Kastamonu kültürel pratiklerini gündelik yaşamında sürdürüyor mu demektir?
— Hemşehri dernekleri, siyasi kampanyalar ve seçim stratejileri bu sayıları nasıl araçsallaştırıyor? “En çok biz varız” söylemi, temsil adaletini mi güçlendiriyor, yoksa kimlikleri pazarlık gücüne mi indirgiyor?
— İstanbul’da yarım milyonu aşan Kastamonulu varlığı, kentsel politikaları (konut, ulaşım, sosyal destek) nasıl etkiliyor; bu görünürlük yerelde (Kastamonu’da) ters yönde bir beyin göçü ve yaşlanma baskısı mı yaratıyor? :contentReference[oaicite:5]{index=5}
Verinin Zayıf Halkaları: Neyi İyileştirmeliyiz?
• Tanım netliği: “Kastamonulu” ifadesi haberlerde ve söylemde netleştirilmeli: Kastedilen kütük mü, doğum yeri mi, ikamet mi, öz tanımlama mı? Her biri ayrı soruya yanıt verir, birbirine ikame edilemez.
• Kesitsel değil boylamsal takip: Yıllar içindeki geçişleri (kütük değişimi, şehirler arası göç, kuşaklar arası kimlik aktarımı) izleyen boylamsal okumalar olmadan rakam, anlık fotoğraf olmaktan öteye geçmez.
• Diaspora dâhiliyeti: Avrupa’daki Kastamonuluların büyüklüğü ve bağları, kamu verisi ile sivil toplum verilerinin birlikte ele alınmasıyla daha görünür kılınmalı.
Sonuç: Sayıdan Çok Hikâye, Etiketten Çok Deneyim
Bugün Türkiye’de “Kastamonulu kaç milyon?” sorusuna, ADNKS’ye dayalı kütük verisi ışığında “yaklaşık 1,02–1,08 milyon” demek teknik olarak mümkün. Fakat bu, ancak nasıl saydığımızı açıkça belirttiğimizde anlam kazanıyor. Aksi halde, sayı gerçekliği aydınlatmak yerine gölgeliyor. :contentReference[oaicite:6]{index=6}
Şimdi söz sizde: Siz “Kastamonulu” olmayı nasıl tanımlıyorsunuz—kütükteki bir haneyle mi, çocukluğunuzun kokusuyla mı, yoksa bugün kurduğunuz hayatla mı? Yorumlarda düşüncenizi yazın; belki de bu tartışma, rakamlardan daha sahici bir harita çizer.
::contentReference[oaicite:7]{index=7}